Fazla yüz yıkamak zararlı mı? Yüz günde kaç kez yıkanmalı?

Bir sivilce çıktığında ya da cilt parladığında ilk refleksimiz genellikle aynıdır: daha çok yıkamak. Sabah, öğlen, akşam; köpüğü bol bir temizleyici, belki de üstüne bir tonik. Temiz hissetmek iyi gelir. Peki bu temizlik hissi gerçekten cildimize iyi mi geliyor, yoksa farkında olmadan cildin kendi savunmasını mı zayıflatıyoruz?

Cevap, temizliğin ne kadar ve nasıl yapıldığında gizli. Temizlik elbette gerekli: kiri, ter kalıntısını, güneş koruyucuyu ve makyajı yüzeyden almak cildin nefes alması için önemli. Ama temizlik ile aşırı temizlik arasındaki çizgi sanıldığından incedir.

Temizleyici cilde ne yapar?

Temizleyicilerin içindeki yüzey aktif maddeler, yağ ile suyu bir araya getirerek kiri yüzeyden uzaklaştırır. Sorun şu ki bu maddeler, yüzeydeki kir ile cildin kendi koruyucu lipitleri arasında ayrım yapamaz. Dermatologic Therapy'de yayımlanan bir derleme, yüzey aktif maddelerin cildin proteinleri ve lipitleriyle etkileşerek kuruluk, gerginlik ve tahrişe yol açabildiğini, bu nedenle nazik temizleme teknolojilerinin önemli olduğunu ayrıntılı biçimde açıklar.

Daha agresif yüzey aktif maddeler, derinin üst katmanındaki proteinlere bağlanarak şişmelerine yol açabilir. Bu da içeriklerin daha derine nüfuz etmesine ve tahrişe zemin hazırlayabilir. Aynı zamanda tuğlaların arasındaki harç, yani lipit tabakası da çözülür. Sonuç: dışarıdan temiz, ama içeriden susuz kalan bir cilt.

Gıcır gıcır hissi temizliğin değil, çoğu zaman cildin koruyucu yağlarını da kaybettiğinin işaretidir.

pH meselesi

Cilt yüzeyi hafif asidiktir ve bu asidik ortam hem bariyer lipitlerini üreten enzimler hem de yerleşik mikrobiyom için önemlidir. Klasik sabunlar ise genellikle alkalidir. Bebeklerde yapılan karşılaştırmalı bir çalışmada, sabunla yıkamanın cilt yüzeyi pH'ını sentetik deterjanlı temizleyicilere göre daha belirgin biçimde yükselttiği görüldü. Cilt pH'ı üzerine yapılan kapsamlı bir derleme de pH'ın yükselmesinin bariyer onarımını yavaşlatabileceğini ve mikrobiyal dengeyi etkileyebileceğini vurgular.

pH yükseldiğinde cilt kendini yeniden dengelemeye çalışır, ancak bu zaman alır. Günde birkaç kez alkali bir temizleyiciyle yıkandığında, cilt bu dengeyi kurmaya fırsat bulamadan bir sonraki yıkamaya geçilmiş olur.

Cildin doğal dengesi de etkilenir

Cildin yerleşik mikrobiyomu, hafif asidik ve nemli bir ortamda en rahat hâlindedir. Aşırı temizlik hem bu ortamı değiştirir hem de topluluğun bir kısmını yüzeyden uzaklaştırır. Normalde yerleşik topluluk birkaç saat içinde kendini toparlar. Ama yıkama sıklığı arttıkça ve temizleyici sertleştikçe, bu toparlanma süreci de zorlaşabilir.

Sağlıklı cilt mikrobiyomu üzerine dermatologlar için hazırlanan bir güncelleme, cildin mikrobiyal dengesini korumak için nazik temizleyicilerin ve bariyeri destekleyen nemlendirmenin önemini özellikle vurgular. Yani hedef, mikropsuz bir cilt değil; yerleşik topluluğun rahatça yaşayabileceği temiz ve dengeli bir zemindir.

Aşırı temizliğin 5 işareti

• Yıkadıktan sonra birkaç dakika içinde gerginlik ve daralma hissi
• Nemlendirici sürerken batma ya da yanma
• Gün ortasında hem parlama hem de pul pul kuruluk
• Sık sık ortaya çıkan küçük kızarıklıklar
• Daha önce sorun çıkarmayan ürünlere karşı yeni gelişen hassasiyet

Yüz günde kaç kez yıkanmalı?

Çoğu cilt için cevap günde iki kezdir: sabah ve akşam. Akşam yıkaması günün kirini, terini, güneş koruyucusunu ve makyajını almak için gereklidir; sabah ise kuru ve hassas ciltte yalnızca ılık su ya da çok hafif bir temizleyici yeterli olabilir. Spordan ya da yoğun terlemeden sonra ek bir yıkama yapılabilir; bunun dışında gün içinde yüzü tekrar tekrar köpüklü bir temizleyiciyle yıkamak gerekmez.

Yağlı ciltte daha sık yıkamak gerekir mi?

Hayır, gerekmez. Yağlı cilde sahip olanlar genellikle en çok yıkayanlardır. Ancak yağı agresif biçimde almak, cildin yüzeyini kurutur ve bariyeri zorlar. Bu durumda cilt hem kuru hem yağlı hissedebilir ve tahrişe daha yatkın hâle gelebilir. Yağlı ciltte de doğru yaklaşım, sabah ve akşam nazik temizlik ve hafif bir nemlendiricidir.

Yağlı ciltte bile hedef yağı sıfırlamak değil; cildi rahat ve esnek bırakan nazik bir temizliktir.

Yüz nasıl yıkanmalı? Doğru temizlik rehberi

Cilt temizleyicilerinin farklı cilt sorunlarındaki rolünü ele alan bir derleme, sabunların genellikle alkali olduğunu ve hassas ya da sorunlu ciltlerde daha nazik, pH'ı cilde yakın sentetik temizleyicilerin tercih edilebileceğini belirtir. Buna göre pratik bir rehber şöyle:

• Sıklık: Günde iki kez yeterli. Sabah cildin kuruysa yalnızca ılık su da bir seçenek olabilir.
• Sıcaklık: Sıcak su lipitleri daha kolay çözer; ılık su tercih et.
• Süre: Temizleyiciyi 30 ila 60 saniye nazikçe masaj yaparak uygula ve iyice durula.
• Seçim: Hafif asidik, cildi gergin bırakmayan, yumuşak köpüklü bir temizleyici seç.
• Kurulama: Havluyla ovma, hafifçe bastırarak kurula.
• Sonrası: Cilt hafif nemliyken nemlendiricini sür; sabahları son adım güneş koruyucu olsun.

Çift temizleme herkes için mi?

Ağır makyaj ya da suya dayanıklı güneş koruyucu kullandığın akşamlarda önce yağ bazlı bir temizleyici, ardından nazik bir jel temizleyici kullanmak işe yarayabilir. Ama hafif makyajlı ya da makyajsız günlerde tek bir nazik temizlik genellikle yeterlidir. Her akşam iki aşamalı yıkama, özellikle kuru ve hassas ciltte gereksiz yük oluşturabilir.

Ellerin ve vücudun da aynı hikâyesi var

Aşırı temizliğin etkileri yalnızca yüzle sınırlı değil. Gün içinde defalarca yıkanan eller, özellikle kış aylarında kızarıklık, çatlama ve pullanmayla bu yükü ilk hisseden bölgedir. El hijyeni elbette önemli ve vazgeçilmez; ama her yıkamadan sonra ellerini nazikçe kurulamak ve bir el kremi sürmek, bariyerin bu sık temasla baş etmesine yardımcı olur.

Vücut için de benzer bir mantık geçerli. Her gün uzun ve çok sıcak duşlar, kese ve sert lifler, cildin lipit tabakasını ve yerleşik topluluğunu zorlayabilir. Vücut temizliğinde de ılık su, kısa duş ve nazik bir duş jeli çoğu zaman yeterlidir. Ter ve kokunun yoğun olduğu koltuk altı ve kasık gibi bölgelere odaklanmak, kollar ve bacaklar gibi kuru bölgeleri ise yalnızca suyla durulamak bazı kişiler için yeterli olabilir.

Kısacası temizlik bir denge işidir: kiri almak kadar, cildin kendi koruyucu katmanlarını yerinde bırakmak da önemlidir.

Akılda kalsın

Cildin, kendini korumak için yağ ve asidik bir örtü üretir ve üzerinde dengeli bir topluluk barındırır. Temizlik bu dengeyi bozmadan yapıldığında cilde iyi gelir; aşırıya kaçtığında ise iyi niyetle yapılan bir yıpratmaya dönüşür. Bir dahaki sefere gıcır gıcır hissi aradığında, cildinin rahat ve esnek hissetmesinin daha iyi bir ölçüt olduğunu hatırla.

Bu rutini kurarken işine yarayabilir

EcoProbiotic bakım serisi ↗

TemizlemePrebiyotikli Yüz Temizleme JeliMakyajı ve günün kirini nazik bir köpükle alır; temizlerken cilt bariyerini de destekler. Sabah ve akşam.İncele ↗NemlendirmePrebiyotikli Cilt KremiCildi nemlendirir ve bariyerin onarımına yardımcı olur. Tüm, kuru ve yağlı cilt için üç ayrı formülü var.İncele ↗