Sözlük · 104 terim
Etiketin diliniçöz.
Bir ürünün arkasındaki kelimeler artık yabancı gelmesin. Cilt biliminden etken maddelere, mikrobiyomdan saç yapısına her terim sade bir dille.
A
- AHA (alfa hidroksi asitler)
- Glikolik asit, laktik asit ve mandelik asit gibi suda çözünen asitlerin ortak adı. Ölü hücreler arasındaki bağları gevşeterek cildin yüzeyini yeniler, ışıltı ve pürüzsüzlük kazandırır. Güneşe duyarlılığı artırabilir; kullanırken güneş koruyucu şart.
- Akne
- Yağ bezlerinin bağlı olduğu gözeneklerin tıkanması ve iltihaplanmasıyla ortaya çıkan siyah nokta, beyaz nokta, sivilce ve kistlerle seyreden yaygın bir cilt durumu. Hormonlar, sebum, hücre yenilenmesindeki aksama ve mikrobiyom dengesizliği birlikte rol oynar.
- Allantoin
- Cildi yatıştıran ve yumuşatan, tahriş riski düşük bir bakım içeriği. Hassas ve tahriş olmuş ciltlerde sık kullanılır.
- Anajen
- Saç telinin aktif büyüme evresi. Saç derisindeki tellerin çoğu bu evrededir ve bu evre yıllarca sürebilir; saçın ne kadar uzayabileceğini anajen süresi belirler.
- Antioksidan
- Güneş, kirlilik ve sigaranın oluşturduğu serbest radikalleri etkisizleştirmeye yardım eden maddeler. C vitamini, E vitamini ve niasinamid ciltte en sık kullanılan antioksidanlardandır.
- Asit manto
- Cilt yüzeyini kaplayan, pH'ı ortalama 5 civarında olan hafif asidik ince tabaka. Bariyer enzimlerinin çalışmasına ve yararlı bakterilerin yerleşmesine yardım eder; sert sabunlar bu dengeyi bozabilir.
- Atopik dermatit (egzama)
- Kuruluk, şiddetli kaşıntı ve kızarık lekelerle seyreden, alevlenip sakinleşen kronik bir cilt hastalığı. Bariyer zayıflığı ve mikrobiyom dengesizliği önemli rol oynar; tanı ve tedavi için dermatoloğa başvurulmalıdır.
- Azelaik asit
- Sivilce, sivilce sonrası lekeler ve rozaseaya bağlı kızarıklıkta kullanılan, görece nazik bir etken madde. Ton eşitsizliğine de yardımcı olur; gebelikte kullanımı genellikle güvenli kabul edilir ama doktora danışılmalıdır.
B
- Bağırsak-cilt ekseni
- Bağırsaktaki mikrobiyom ile cilt sağlığı arasındaki karşılıklı ilişkiyi anlatan kavram. Beslenme, bağırsak florası ve bağışıklık sistemi üzerinden cildin durumunu etkileyebileceği düşünülüyor ve aktif olarak araştırılıyor.
- Bakuchiol
- Retinole benzer bazı etkiler gösterdiği bildirilen bir etken madde. Retinoidlere göre daha az tahriş edici olduğu düşünüldüğü için hassas ciltlerde alternatif olarak tercih edilebilir.
- Bariyer (cilt bariyeri)
- Cildin en dış katmanının su kaybını engelleyen ve mikropları, kirliliği, tahriş edicileri dışarıda tutan koruyucu işlevi. Ölü hücreler tuğla, aradaki seramid ve yağlar harç gibidir; mikrobiyom da bu kalkanın canlı bir parçasıdır.
- BHA (beta hidroksi asit)
- Kozmetikte en çok salisilik asit olarak bilinir. Yağda çözündüğü için gözeneğin içine girip tıkanıklığı açmaya yardım eder; yağlı ve sivilceye eğilimli ciltlerin favorisidir.
- Biyofilm
- Mikroorganizmaların bir yüzeye tutunup kendi ürettikleri yapışkan bir tabaka içinde topluluk olarak yaşadığı yapı. Ciltte yararlı bakterilerin oluşturduğu dengeli topluluklar koruyucu olabilirken dengesiz biyofilmler bazı cilt sorunlarıyla ilişkilendirilir.
C
- C vitamini
- Kolajen yapımında görev alan ve serbest radikallere karşı koruyan güçlü bir antioksidan. Ciltte aydınlık ve ton eşitliği için de kullanılır; en etkin ama en hassas formu askorbik asittir, daha nazik türevleri de vardır.
Ç
- Çift temizlik
- Önce yağ bazlı bir temizleyiciyle makyaj ve güneş koruyucuyu çözüp ardından su bazlı nazik bir temizleyiciyle yıkama yöntemi. Özellikle akşamları, makyaj kullananlar için faydalıdır.
- Çinko oksit
- UVA ve UVB ışınlarını geniş spektrumda yansıtıp emen mineral bir güneş filtresi. Tahriş riski düşük olduğu için hassas ciltlerde ve çocuklarda sık tercih edilir.
D
- Dehidrate (nemsiz) cilt
- Cildin yağdan değil sudan yoksun olduğu geçici durum. Yağlı ciltte bile görülebilir; gerginlik, donukluk ve belirginleşen ince çizgilerle kendini gösterir.
- Dermis
- Epidermisin altındaki, kolajen ve elastin liflerinden zengin, kan damarları, sinirler, kıl kökleri ve yağ bezlerini barındıran katman. Cildin sıkılığı ve esnekliği büyük ölçüde dermise bağlıdır.
- Disbiyoz
- Mikrobiyomdaki dengenin bozulması; yararlı bakterilerin azalması, çeşitliliğin düşmesi ya da bazı türlerin aşırı baskın hâle gelmesi. Akne, atopik dermatit ve kepek gibi durumlarla ilişkilendirilir.
- Doğal nem faktörü (NMF)
- Cildin üst katmanındaki hücrelerin içinde bulunan, amino asitler, üre ve laktat gibi suyu tutan küçük moleküllerin karışımı. Cildin kendi nemlendiricisidir; azaldığında kuruluk ve pullanma artar.
E
- Eksfoliasyon
- Cildin yüzeyindeki ölü hücrelerin uzaklaştırılması. Asitler ve enzimlerle kimyasal ya da granüllü ürünlerle fiziksel olarak yapılabilir; aşırısı bariyeri bozar.
- Eksposom
- Bir insanın yaşamı boyunca maruz kaldığı tüm dış etkenlerin toplamı: güneş, hava kirliliği, sigara, beslenme, uyku ve stres gibi. Cilt yaşlanmasının önemli bir kısmının eksposomla ilişkili olduğu düşünülüyor.
- Elastin
- Dermiste bulunan ve cildin gerildikten sonra eski hâline dönmesini sağlayan esnek protein lifi. Yaş ve güneşle zarar görür; sarkmanın nedenlerinden biridir.
- Emolyen (yumuşatıcı)
- Ölü hücreler arasındaki boşlukları doldurarak cildi yumuşak ve pürüzsüz hissettiren yağlı içerikler. Skualan, shea yağı ve yağ esterleri örnektir.
- Epidermis
- Cildin en dış, gözle gördüğümüz katmanı. Yaklaşık dört haftada bir yenilenir; en üst tabakası stratum korneum bariyerin asıl yükünü taşır.
- Eritem
- Cildin kızarıklığı için kullanılan tıbbi terim. Güneş yanığı, tahriş, iltihap veya rozasea gibi pek çok nedeni olabilir.
F
- Ferment
- Mikroorganizmaların bir maddeyi mayalandırmasıyla elde edilen içerik. Mayalanma sırasında oluşan küçük moleküller, asitler ve peptitler bakım ürünlerinde nem ve bariyer desteği amacıyla kullanılır.
- Fibroblast
- Dermiste bulunan ve kolajen, elastin ile hyalüronik asit üreten hücreler. Retinoidler ve C vitamini gibi etkenler bu hücrelerin çalışmasını desteklemeye yardımcı olabilir.
- Filaggrin
- Cildin üst katmanında keratin liflerini bir arada tutan ve parçalandığında doğal nem faktörüne kaynaklık eden protein. Eksikliği kuru cilt ve atopik dermatitle ilişkilidir.
- Fotoyaşlanma
- Güneşin, özellikle UVA ışınlarının yıllar içinde ciltte yarattığı yaşlanma: derin kırışıklıklar, lekeler, sarkma ve kalınlaşmış doku. Düzenli güneş koruması ile yavaşlatılabilir.
G
- Geniş spektrum
- Bir güneş koruyucunun hem UVB hem de UVA ışınlarına karşı koruma sağladığını belirten ifade. Yalnızca SPF değeri UVA korumasını göstermez.
- Glikolik asit
- En küçük molekül yapılı AHA. Cilde hızlı ve derin girer, güçlü bir yenileme yapar; bu yüzden hassas ve kuru ciltlerde tahriş edebilir.
- Gliserin
- Havadaki ve derin katmanlardaki suyu cildin yüzeyine çeken, ucuz ama kanıtı en güçlü nem tutuculardan biri. Neredeyse her cilt tipine uyar.
- Gözenek
- Kıl kökünün ve yağ bezinin cilt yüzeyine açılan ağzı. Gözenek boyutu büyük ölçüde genetiktir; sebum ve tıkanıklık onu daha belirgin gösterebilir ama gözenekler açılıp kapanmaz.
H
- Hiperpigmentasyon
- Cildin bazı bölgelerinin çevresinden daha koyu renk alması. Güneş lekeleri, melazma ve sivilce sonrası lekeler en yaygın türleridir.
- Hümektan (nem tutucu)
- Suyu kendine çekerek cilde nem kazandıran içerikler. Gliserin, hyalüronik asit, üre ve panthenol örnektir; üzerine bir krem sürüldüğünde etkisi artar.
- Hyalüronik asit
- Ciltte doğal olarak bulunan, kendi ağırlığının çok katı suyu bağlayabilen bir nem tutucu. Farklı molekül boyutları cildin farklı katmanlarında nem sağlar; yaşla birlikte cildin kendi hyalüronik asidi azalır.
İ
- İnce çizgi
- Ciltte ilk beliren, yüzeysel kırışıklıklar. Genellikle nemsizlik, mimikler ve güneşle ilişkilidir; nemlendirme ve retinoidlerle görünümü azaltılabilir.
- İnflamasyon
- Bağışıklık sisteminin tahriş, enfeksiyon veya hasara verdiği iltihabi tepki. Kızarıklık, ısı, şişlik ve ağrıyla kendini gösterir; uzun süreli düşük düzeyli inflamasyon cilt yaşlanmasına katkıda bulunabilir.
- İrritasyon (tahriş)
- Bir maddenin ya da etkenin cilde doğrudan zarar vermesiyle oluşan batma, yanma, kızarıklık ve pullanma. Alerjiden farklı olarak bağışıklık hafızası gerektirmez; dozu ve sıklığı azaltmak çoğu zaman yeter.
K
- Kapatıcı (oklüzif)
- Cildin üzerinde ince bir film oluşturarak suyun buharlaşmasını engelleyen içerikler. Vazelin, mumlar ve bazı silikonlar örnektir; özellikle çok kuru ciltte nem kaybını azaltır.
- Katagen
- Saçın büyüme evresinden dinlenme evresine geçtiği, birkaç hafta süren kısa geçiş dönemi. Bu evrede saç kökü küçülür ve beslenmesi azalır.
- Kepek
- Saç derisinden beyaz veya sarımsı pulların dökülmesi. Saç derisindeki sebum, maya mantarları ve bariyer dengesinin bozulmasıyla ilişkilidir; kaşıntı eşlik edebilir.
- Keratin
- Cildin üst katmanını, saçı ve tırnakları oluşturan sağlam yapı proteini. Saçta kütikül ve korteksin ana malzemesidir.
- Keratinosit
- Epidermisin en yaygın hücresi. Alt katmanda doğar, yukarı çıktıkça keratinle dolar ve sonunda yüzeyde düzleşmiş ölü bir hücreye, yani bariyerin tuğlasına dönüşür.
- Kimyasal peeling
- Cilde belirli bir asit çözeltisi uygulanarak üst katmanların kontrollü biçimde soyulması işlemi. Yüzeysel, orta ve derin türleri vardır; leke, akne izi ve ince çizgilerde kullanılır, uzman tarafından yapılmalıdır.
- Kolajen
- Dermisin büyük kısmını oluşturan, cilde dolgunluk ve sıkılık veren ana yapı proteini. Yaşla, güneşle ve menopozla birlikte azalır; kremlerdeki kolajen derine geçmez, nem tutucu olarak çalışır.
- Komedon
- Sebum ve ölü hücrelerin gözeneği tıkamasıyla oluşan sivilce öncüsü. Gözenek ağzı açıksa siyah nokta, kapalıysa beyaz nokta adını alır.
- Kommensal
- Cildimizde veya bağırsağımızda zarar vermeden, çoğu zaman da fayda sağlayarak yaşayan mikroorganizmalar. Zararlı mikroplara yer bırakmayarak ve bağışıklığı eğiterek dengeye katkıda bulunurlar.
- Kontakt dermatit
- Bir maddeyle temas sonrası ortaya çıkan cilt iltihabı. Tahriş edici (irritan) veya alerjik olabilir; kızarıklık, kaşıntı ve kabarcıklarla görülür. Alerjik türün nedeni yama testiyle araştırılabilir.
- Korteks
- Saç telinin orta ve en kalın katmanı. Saça gücünü, esnekliğini ve rengini veren keratin lifleri ve pigmentler burada bulunur.
- Kütikül
- Saç telinin en dış katmanı; çatı kiremitleri gibi üst üste dizilmiş hücrelerden oluşur. Kütikül düzgün kapalıyken saç parlak ve pürüzsüz görünür, hasar görünce saç mat ve kabarık olur.
L
- Laktik asit
- Daha büyük molekül yapılı, nazik bir AHA. Hem ölü hücreleri uzaklaştırır hem de doğal nem faktörünün bir parçası olduğu için nem tutar; kuru ve hassasça ciltlere uygun bir başlangıç asididir.
- Lazer
- Belirli dalga boyunda yoğunlaştırılmış ışıkla ciltteki hedef dokuya etki eden tıbbi cihaz. Leke, kılcal damar, iz ve kırışıklık tedavisinde kullanılır; mutlaka uzman hekim tarafından uygulanmalıdır.
- Lipit
- Yağ ve yağ benzeri moleküllerin genel adı. Ciltte seramidler, kolesterol ve serbest yağ asitleri bariyerin harcını oluşturan temel lipitlerdir.
- Lizat
- Probiyotik bakterilerin parçalanmasıyla elde edilen, canlı bakteri içermeyen içerik. Hücre parçaları ve hücre içi maddeleri barındırır; bakım ürünlerinde bariyer ve mikrobiyom dengesini desteklemeye yardımcı olması amacıyla kullanılır.
M
- Mavi ışık
- Güneşte ve daha düşük düzeyde ekranlarda bulunan yüksek enerjili görünür ışık. Özellikle koyu tenli kişilerde lekelenmeye katkıda bulunabileceği bildiriliyor; demir oksitli renkli güneş koruyucular koruma sağlayabilir.
- Melanin
- Cilde, saça ve gözlere rengini veren pigment. Cildi UV ışınlarına karşı kısmen korur; fazla ya da düzensiz üretimi lekelere yol açar.
- Melanosit
- Epidermisin alt katmanında bulunan ve melanin üreten hücreler. Güneş, hormonlar ve iltihap bu hücreleri uyararak leke oluşumunu tetikleyebilir.
- Melazma
- Özellikle yanaklarda, alında ve dudak üstünde simetrik kahverengi lekelerle görülen bir pigment bozukluğu. Kadınlarda, gebelikte ve hormon kullanımında daha sık görülür; güneş ve ısı tetikler.
- Mikrobiyom
- Bir ortamda yaşayan mikroorganizmaların tamamı ile onların genleri ve ürettikleri maddelerin bütünü. Cilt mikrobiyomu bariyerin, bağışıklığın ve cildin genel dengesinin önemli bir parçasıdır.
- Mikrobiyota
- Bir ortamda yaşayan bakteri, mantar ve virüs gibi mikroorganizma topluluğunun kendisi. Mikrobiyomla sık sık eş anlamlı kullanılır; mikrobiyom daha geniş bir kavramdır.
- Mikroiğneleme
- Cilde çok ince iğnelerle kontrollü mikro kanallar açarak onarım sürecini ve kolajen yapımını uyarmayı amaçlayan işlem. Akne izi ve doku düzensizliklerinde kullanılır; hijyen ve uzmanlık gerektirir.
- Mineral filtre
- Çinko oksit ve titanyum dioksit gibi UV ışınlarını yansıtan ve emen inorganik güneş filtreleri. Hassas ciltlerde daha iyi tolere edilir; bazen ciltte beyaz iz bırakabilir.
- Minoksidil
- Saç dökülmesinde saç köklerini büyüme evresinde tutmaya yardımcı olan, saç derisine uygulanan bir ilaç. Kadın tipi saç dökülmesinde kullanılır; düzenli kullanım gerektirir ve doktor önerisiyle başlanmalıdır.
- Misel su
- Yağ ve kiri tutan çok küçük yüzey aktif madde kümeleri (miseller) içeren hafif temizleme suyu. Makyajı nazikçe çözer; ardından durulamak veya ikinci bir temizlik yapmak iyi olur.
N
- Nemlendirici
- Nem tutucu, yumuşatıcı ve kapatıcı içerikleri bir arada kullanarak cildin nemini artıran ve bariyeri destekleyen bakım ürünü. Her cilt tipinin, yağlı ciltlerin de ihtiyacıdır.
- Niasinamid
- B3 vitamininin bir formu. Bariyeri güçlendirmeye, sebumu dengelemeye, kızarıklığı ve leke görünümünü azaltmaya yardımcı olur; çok yönlü ve genellikle iyi tolere edilen bir etkendir.
O
- Oksidatif stres
- Serbest radikallerin vücudun antioksidan savunmasını aştığı durum. Ciltte kolajen kaybını, lekelenmeyi ve erken yaşlanmayı hızlandırabilir.
Ö
- Östrojen
- Kadınlık hormonlarından biri. Ciltte kolajen, nem ve kalınlığın korunmasına, saçta da büyüme evresinin sürmesine katkıda bulunur; menopozla düşmesi cilt ve saçta belirgin değişikliklere yol açar.
P
- PA
- Bir güneş koruyucunun UVA koruma düzeyini artı işaretleriyle gösteren sistem. PA+ en düşük, PA++++ en yüksek UVA korumasını ifade eder.
- Panthenol
- B5 provitamini. Ciltte pantotenik aside dönüşür; nem tutar, yatıştırır ve bariyer onarımını destekler. Saç bakımında da nem ve parlaklık için kullanılır.
- Peptit
- Kısa amino asit zincirleri. Bazı peptitlerin cilde onarım ve kolajen yapımı sinyali verdiği düşünülür; sıkılık ve ince çizgi bakımında destekleyici içerik olarak kullanılır.
- pH
- Bir ortamın ne kadar asidik ya da bazik olduğunu gösteren 0-14 arası ölçek. Sağlıklı cilt yüzeyi hafif asidiktir (yaklaşık 4,5-5,5); sabunların çoğu ise bazik olduğundan bu dengeyi bozabilir.
- PHA (polihidroksi asitler)
- Glukonolakton ve laktobiyonik asit gibi büyük molekül yapılı, en nazik asit grubu. Yavaş ve yüzeysel yenileme yapar, nem tutar; hassas ciltler için uygundur.
- Porozite
- Saç telinin su ve bakım ürünlerini emme ve tutma kapasitesi. Düşük porozitede kütikül sıkı kapalıdır, ürünler zor işler; yüksek porozitede saç çabuk ıslanır ama çabuk kurur ve kabarır.
- Postbiyotik
- Cansız mikroorganizmalardan ve onların bileşenlerinden oluşan, sağlığa yararlı olabilen preparatlar. Canlı bakteri içermedikleri için bakım ürünlerinde stabil bir mikrobiyom desteği seçeneği olarak ilgi görüyor.
- Prebiyotik
- Yararlı mikroorganizmalar tarafından seçici olarak kullanılan ve bu sayede sağlığa katkı sağlayan maddeler. Ciltte yararlı bakterilerin lehine bir ortam oluşturarak mikrobiyom dengesini desteklemeye yardımcı olabilir.
- Probiyotik
- Yeterli miktarda alındığında ya da uygulandığında sağlığa yarar sağlayan canlı mikroorganizmalar. Ciltte bariyer ve mikrobiyom dengesini desteklemeye yardımcı olabilecekleri araştırılıyor; bakım ürünlerinde canlı ya da probiyotik kökenli içerikler olarak yer alırlar.
R
- Retinal (retinaldehit)
- Retinolden bir adım daha aktif A vitamini türevi. Cilt onu retinoik aside daha kısa yoldan dönüştürür; retinolden daha hızlı sonuç verebilir, tahriş potansiyeli de biraz daha yüksektir.
- Retinoid
- A vitamini türevlerinin genel adı: retinol, retinal, adapalen, tretinoin ve diğerleri. Hücre yenilenmesini düzenler, kolajen yapımını destekler; akne ve yaşlanma bakımında en çok kanıtı olan gruptur. Gebelikte kullanılmamalıdır.
- Retinol
- Kozmetiklerde en yaygın A vitamini türevi. Ciltte önce retinale, sonra aktif form olan retinoik aside dönüşür; düşük dozla ve kademeli başlanması önerilir.
- Rozasea
- Yanak, burun, alın ve çenede kızarıklık, kılcal damarlar ve sivilce benzeri kabarcıklarla seyreden kronik bir cilt hastalığı. Sıcak, güneş, baharat ve alkol tetikleyebilir; tanı ve tedavi dermatologla yapılmalıdır.
S
- Saç folikülü
- Saç telinin içinden çıktığı ve büyüdüğü, deri içindeki tüp şeklindeki yapı. Saçın büyüme döngüsü, kalınlığı ve şekli foliküle bağlıdır.
- Salisilik asit
- En bilinen BHA. Yağda çözünür, gözenek içindeki sebum ve ölü hücreleri temizlemeye yardımcı olur, iltihabı yatıştırır. Yağlı ve sivilceye eğilimli ciltler için uygundur.
- Sebum
- Yağ bezlerinin ürettiği, trigliserit, mum esterleri ve skualenden oluşan doğal yağ. Cildi ve saçı yumuşatır, su kaybını azaltır; fazlası parlama ve gözenek tıkanmasına yol açar.
- Seramid
- Cilt bariyerinin harcını oluşturan lipitlerin yaklaşık yarısını oluşturan yağ molekülleri. Azaldıklarında kuruluk ve hassasiyet artar; kolesterol ve yağ asitleriyle birlikte uygulandıklarında bariyeri desteklemeye yardımcı olurlar.
- Skualan
- Cildin kendi yağında bulunan skualenin daha stabil hâli. Hafif, yağlı his bırakmayan, tahriş riski düşük bir yumuşatıcıdır.
- SPF (güneş koruma faktörü)
- Bir güneş koruyucunun esas olarak UVB ışınlarına karşı ne kadar koruma sağladığını gösteren değer. SPF 30 yaklaşık yüzde 97, SPF 50 yaklaşık yüzde 98 UVB'yi engeller; yeterli miktarda sürmek ve yenilemek koruma için şarttır.
- Stratum korneum
- Epidermisin en üstündeki, düzleşmiş ölü hücrelerden ve aralarındaki lipitlerden oluşan ince tabaka. Cilt bariyerinin asıl yükünü taşır; tuğla-harç modeliyle anlatılır.
- Sülfat
- Sodyum lauril sülfat gibi güçlü köpüren yüzey aktif maddeler. Yağı etkili biçimde temizler ama hassas, kuru ciltte ve boyalı saçta bariyeri ve nemi fazlaca sıyırabilir.
Ş
- Şampuan
- Saç derisi ve saçtaki sebum, kir ve ürün kalıntılarını temizlemek için kullanılan yüzey aktif madde içeren ürün. Asıl hedefi saç derisidir; saç derisinin pH'ına yakın, nazik şampuanlar bariyeri ve mikrobiyomu korumaya yardımcı olur.
T
- Telojen
- Saçın dinlenme evresi. Yaklaşık üç ay sürer, sonunda tel dökülür ve yerine yenisi çıkmaya başlar; günde 50-100 telin dökülmesi bu döngünün doğal parçasıdır.
- Telojen efluvyum
- Doğum, yüksek ateş, ani kilo kaybı, ağır stres veya ameliyat gibi olaylardan 2-3 ay sonra çok sayıda saçın aynı anda dinlenme evresine geçip dökülmesi. Genellikle geçicidir; nedenin araştırılması için doktora başvurulabilir.
- Titanyum dioksit
- Özellikle UVB ve kısa dalga UVA ışınlarına karşı koruma sağlayan mineral güneş filtresi. Tahriş riski düşüktür; çinko oksitle birlikte kullanıldığında koruma genişler.
- Traneksamik asit
- Melazma ve inatçı lekelerde kullanılan, pigment üretimini uyaran bazı sinyalleri azalttığı düşünülen bir etken madde. Ciltte serum olarak kullanılır; ağızdan kullanımı yalnızca doktor kararıyla olur.
- Transepidermal su kaybı (TEWL)
- Cildin içinden yüzeye doğru buharlaşarak kaybedilen su miktarı. Bariyerin sağlamlığını gösteren en önemli ölçütlerden biridir; bariyer bozuldukça artar.
- Tretinoin
- Retinoik asit; A vitamininin ciltte doğrudan etki eden aktif formu. Akne ve fotoyaşlanmada güçlü kanıtları olan, reçeteyle kullanılan bir ilaçtır; tahriş ve güneş hassasiyeti yapabilir, gebelikte kullanılmaz.
U
- UVA
- Güneşten gelen uzun dalga boylu ultraviyole ışınlar. Bulut ve camdan geçer, dermise kadar ulaşır; kolajen kaybı, lekelenme ve fotoyaşlanmanın başlıca sorumlusudur.
- UVB
- Güneşten gelen kısa dalga boylu ultraviyole ışınlar. Epidermiste etkilidir; güneş yanığının ana nedenidir ve cilt kanseri riskini artırır. SPF esas olarak UVB korumasını gösterir.
Ü
- Üre
- Cildin doğal nem faktörünün bir parçası olan, hem nem tutan hem de yüksek oranlarda pulları yumuşatan içerik. Yüzde 5-10 oranları kuru cilt bakımında yaygındır.
V
- Vazelin (petrolatum)
- Su kaybını en etkili biçimde azaltan kapatıcı içeriklerden biri. Çok kuru, çatlamış bölgelerde ve işlem sonrası bariyer korumasında sık kullanılır; gözenek tıkama eğilimi olan yağlı ciltlerde yüzde dikkatli kullanılmalıdır.
Y
- Yağ bezi
- Kıl kökleriyle bağlantılı olan ve sebum üreten bez. Yüzde, saç derisinde, göğüs ve sırtta yoğundur; androjen hormonlar tarafından düzenlenir.
- Yama testi
- Alerjik kontakt dermatit şüphesinde, olası alerjenlerin sırta bantlarla uygulanıp 48-72 saat sonra değerlendirildiği tıbbi test. Evde ise yeni bir ürünü birkaç gün kulak arkasında denemek basit bir ön kontrol sağlar.