Kendi kendine test
Bu tip senin mi?
- ◎Saçına son bir yılda boya, röfle, balyaj, açıcı, perma ya da keratin düzleştirme uygulandı.
- ◎Saçının boyalı kısımları kökten çıkan doğal saçına göre daha kuru, daha pürüzlü ve daha mat.
- ◎Islak saçın sakız gibi uzuyor ve çektiğinde kolayca kopuyor; bu, aşırı açılmış saçta sık görülür.
- ◎Rengin birkaç yıkamada soluyor ya da sarı-turuncu tonlara dönüyor.
- ◎Su bardağı testi: Temiz bir tel hemen bardağın dibine batıyorsa porozitesi yüksektir; işlem görmüş saçta bu çok yaygındır.
- ◎Uçlarda belirgin çatallanma ve kırık teller görüyorsun.
- ◎Saç kremini sürdüğün anda emiliyor, kısa sürede yine kuru hissettiriyor.
Derinden
Saçının bilimi
Kalıcı boya ve açıcılar, saç telinin içine girebilmek için alkali bir ortamda (amonyak ya da benzeri maddelerle) kütikül pullarını açar ve oksidan (hidrojen peroksit) ile doğal pigmenti parçalar. Bu süreçte kütikül katmanları zayıflar, korteksteki proteinler ve telin yüzeyini su itici yapan doğal yağ tabakası zarar görür. Elektron mikroskobu çalışmaları, açıcı uygulamalarının kütikül ve korteks yapısını belirgin biçimde bozduğunu gösteriyor. Sonuç olarak saç daha gözenekli hâle gelir: suyu ve ürünü hızla alır ama hızla da kaybeder, rengi daha çabuk solar ve kırılmaya yatkınlaşır. Perma ve kalıcı düzleştirme ise telin şeklini veren disülfit bağlarını kimyasal olarak kırıp yeniden düzenler; bu da korteksin dayanıklılığını azaltır.
Keratin düzleştirme işlemlerinde ayrıca bir sağlık konusu vardır: Bazı ürünler ısıtıldığında formaldehit açığa çıkarabilir ve uygulama sırasında solunan hava bu açıdan önemlidir. Saç derisi tarafında ise boya ve açıcılar tahriş, yanma ve bazı kişilerde alerjik tepkilere yol açabilir. Tahriş olmuş saç derisi kaşıntı ve yanmaya daha yatkın hâle gelir. Boyalı ve yıpranmış saç bakımı bu yüzden üç hedef etrafında döner: teli onarıp güçlendirmek, rengi korumak ve saç derisini sakin tutmak.
Öncelikler
Neye ihtiyacı var?
01
Güçlendirme ve onarım
İşlem görmüş saç proteinlerini ve doğal yağ tabakasını kaybetmiştir. Proteinli bakımlar ve bağ güçlendirici ürünler teli dayanıklı hissettirmeye yardımcı olur.
02
Yoğun nem
Yüksek poroziteli saç nemi tutamaz. Katmanlı nem (su bazlı krem ve ardından yağ ya da yoğun krem) nemin içeride kalmasına yardım eder.
03
Rengi korumak
Renk solmasını hızlandıran başlıca etkenler sert şampuanlar, sıcak su, güneş ve ısıdır. Nazik temizlik ve güneşten korunma rengin ömrünü uzatır.
04
Isıyı sınırlamak
İşlem görmüş saç ısıya karşı daha hassastır. Isı koruyucu ve düşük sıcaklık, kırılmayı azaltmanın temelidir.
05
Saç derisini korumak
Boya ve açıcı saç derisini tahriş edebilir. İşlemler arasında saç derisinin dinlenmesine izin vermek ve nazik bakım uygulamak önemlidir.
06
İşlemleri seyrekleştirmek
Kök boyasını yalnızca köklere uygulatmak ve açıcı işlemleri araya zaman koyarak yapmak, zaten işlem görmüş boyların tekrar tekrar yıpranmasını engeller.
Boyalı, açılmış ve işlem görmüş saç (keratin, perma dahil)
Güçlendirme ve onarım
Adım adım
Saç rutinin
- 1
İlk 48–72 saat bekle
Boya ya da keratin işleminden sonra ilk yıkamayı kuaförünün önerdiği süre kadar ertele; renk ve işlem bu sürede yerleşir.
- 2
Nazik, düşük pH'lı şampuan
Sülfatsız ya da nazik yüzey aktif maddeli, pH değeri hafif asidik bir şampuan rengi ve kütikülü korur.
- 3
Seyrek ve serin yıkama
Mümkünse haftada iki ya da üç yıkama ile yetin ve ılık-serin su kullan; sıcak su rengin daha çabuk akmasına yol açar.
- 4
Yalnızca saç derisine şampuan
Şampuanı saç derisine uygula, boyları yalnızca akan köpükle temizle.
Rutinine ekleyebileceklerin
İşlemler saç derisini de etkiler
Boya ve açıcılar alkali yapıdadır ve saç derisine temas eder. Bu, saç derisinin hafif asidik yüzeyini ve koruyucu bariyerini geçici olarak bozabilir; yanma, kızarıklık ve kaşıntı bu durumun işaretleri olabilir.
Asidik dengeye dönüş
Sağlıklı cilt yüzeyi hafif asidiktir ve bu ortam yararlı mikroorganizmalar için uygundur. İşlem sonrasında hafif asidik, nazik ürünler kullanmak saç derisinin bu dengeye dönmesine yardım edebilir.
Etiket okurken
İçerik rehberi
✓İyi gelenler
- Nazik yüzey aktif maddeler ve hafif asidik pH: kütikülün kapanmasına ve rengin korunmasına yardımcı olur.
- Hidrolize keratin ve diğer küçük proteinler: araştırmalarda tele nüfuz edebildiği ve bazı fiziksel özelliklerini iyileştirdiği gösterilmiştir.
- Bağ güçlendirici bileşenler: açıcı ve kimyasal işlemlerle zarar gören bağların desteklenmesi amacıyla geliştirilmiştir.
- Katyonik koşullandırıcılar (behentrimonyum, setrimonyum, poliquaternium): hasarlı ve negatif yüklü tele yapışarak kayganlık verir.
- Silikonlar (amodimetikon gibi): en hasarlı bölgelere tutunarak sürtünmeyi azaltır ve parlaklık kazandırır.
- Hindistan cevizi yağı: araştırmalarda yıkama sırasında tel içinden protein kaybını azalttığı gösterilmiştir.
- Pantenol ve gliserin: yüksek poroziteli tele su tutar.
- UV filtreleri ve antioksidanlar: güneşin renk ve tel üzerindeki oksidatif etkisini sınırlamaya yardımcı olabilir.
- Prebiyotik bileşenler: işlemlerden sonra saç derisindeki yararlı mikroorganizmaları besleyerek mikrobiyom dengesini desteklemeye yardımcı olabilir.
!Dikkatli ol
- Güçlü sülfatlar: rengin daha hızlı solmasına ve hasarlı telin daha da kurumasına yol açabilir.
- Formaldehit ya da formaldehit açığa çıkaran maddeler (formalin, metilen glikol gibi): keratin düzleştirme ürünlerinde bulunabilir; uygulama sırasında solunması sağlık açısından önemlidir.
- Arındırıcı şampuanların sık kullanımı: birikimi temizler ama rengi de hızla akıtır; yalnızca gerektiğinde kullan.
- Kurutucu alkoller: hasarlı teli daha da kurutabilir.
- Aşırı protein yüklemesi: tel sertleşip kırılgan hâle gelebilir; nemle dengele.
- Boyadan önce saç derisine tahriş edici ürünler: boya öncesi saç derisini kaşımak, sert peeling yapmak tahrişi artırabilir.
Dikkat
Sık yapılan hatalar
- ✕Kök boyasını her seferinde tüm saça uygulatmak.
- ✕Açıcıyı çok kısa aralıklarla tekrarlamak.
- ✕Boyadan hemen sonra sıcak suyla ve güçlü şampuanla yıkamak.
- ✕Isı koruyucu kullanmadan düzleştirici kullanmak.
- ✕Yalnızca proteinli ürün kullanıp nemi ihmal etmek, ya da tam tersi.
- ✕Keratin düzleştirmeyi havalandırması zayıf bir ortamda yaptırmak.
- ✕Boya öncesi alerji testini her seferinde atlamak.
Sık arananlar
Boyalı, açılmış ve işlem görmüş saç (keratin, perma dahil) hakkında en çok sorulanlar
Merak edilenler
Sık sorulan sorular
Boyalı saç için sülfatsız şampuan şart mı?+
Şart değil ama genellikle faydalıdır. Güçlü sülfatlar rengi daha hızlı akıtabilir ve hasarlı teli kurutabilir. Nazik yüzey aktif maddeli ve hafif asidik bir şampuan rengin ömrünü uzatmaya yardımcı olur.
Açılmış saçım ıslakken sakız gibi uzuyor, ne yapmalıyım?+
Bu, korteksin ciddi biçimde zayıfladığının işaretidir. Bir süre ısıdan ve yeni kimyasal işlemlerden uzak dur, proteinli ve bağ güçlendirici bakımlara ağırlık ver, saçı ıslakken çok nazik tut. Kırılma devam ediyorsa hasarlı uçları aldırmak en sağlıklı çözümdür.
Keratin bakımı saçı onarır mı?+
Keratin düzleştirme saçı geçici olarak pürüzsüz ve parlak gösterir ama bir onarım işlemi değil, bir şekillendirme işlemidir. Bazı ürünler ısıtıldığında formaldehit açığa çıkarabilir. Yaptıracaksan iyi havalandırılan bir salon seç ve ürünün içeriğini sor.
Boyalı saçım neden sarıya ya da turuncuya dönüyor?+
Açıcı doğal pigmenti parçaladığında geride sarı ve turuncu alt tonlar kalır. Zamanla boya molekülleri yıkandıkça bu tonlar görünür hâle gelir. Mor ya da mavi pigmentli bakım ürünleri bu tonları dengelemeye yardım eder.
Hamileyken ya da emzirirken saç boyatabilir miyim?+
Bu konuda en doğru bilgiyi kadın doğum uzmanın verebilir. Genel olarak işlemlerin iyi havalandırılan bir ortamda yapılması, saç derisine temasın en aza indirilmesi ve özellikle formaldehit açığa çıkarabilen düzleştirme işlemlerinden kaçınılması önerilir.
Saç boyası sonrası şampuan ne zaman kullanılır?+
En doğrusu kuaförünün önerisine uymaktır; genellikle boyadan sonraki ilk yıkamayı 48–72 saat ertelemek önerilir. İlk yıkamalarda nazik, hafif asidik bir şampuan ve ılık-serin su kullanmak rengin daha az akmasına yardımcı olur.
Saç boyası saçı yıpratır mı?+
Kalıcı boya ve özellikle açıcılar, kütikülü açıp doğal pigmenti parçaladığı için saç telini yıpratır; araştırmalar açıcıların kütikül ve korteks yapısını bozduğunu gösteriyor. Yıpranmayı azaltmak için kök boyasını yalnızca köklere uygulatmak, işlemler arasında zaman bırakmak ve her yıkamada saç kremi kullanmak önemlidir.
Boyadan sonra saç derisi kaşıntısı ve yanması nasıl geçer?+
Hafif ve kısa süren yanma ya da kaşıntıda saç derisini ılık suyla iyice durulamak, parfümsüz ve nazik ürünler kullanmak ve kaşımamak çoğu zaman yeterlidir. Kızarıklık, şişlik, sızıntı ya da yüzde şişlik olursa bu bir alerji işareti olabilir; hemen bir hekime başvur ve o boyayı bir daha kullanma.
Yıpranmış saç bakımı evde nasıl yapılır?+
Her yıkamada saç kremi, ıslak saça durulanmayan onarıcı bir bakım ve uçlara birkaç damla yağ temel adımlardır. Haftada bir proteinli ve nemlendirici maskeleri dönüşümlü kullan, ısı koruyucu olmadan ısı uygulama ve çatallanmış uçları 8–12 haftada bir aldır.
Bilimsel dayanak
Kaynaklar
- 1.The influence of hair bleach on the ultrastructure of human hair with special reference to hair damage
Imai T · Okajimas Folia Anatomica Japonica 88(1):1-9 · 2011 · doi:10.2535/ofaj.88.1
Saç açıcı uygulamalarının kütikül katmanlarını ve korteksteki yapıları elektron mikroskobu düzeyinde bozduğunu göstermiştir.
- 2.Human hair and the impact of cosmetic procedures: a review on cleansing and shape-modulating cosmetics
Cruz CF, Costa C, Gomes AC, Matamá T, Cavaco-Paulo A · Cosmetics 3(3):26 · 2016 · doi:10.3390/cosmetics3030026
Şampuanlama, perma ve düzleştirme işlemlerinin saç telinin kütikül ve korteks yapısını nasıl değiştirdiğini derleyen bir incelemedir.
- 3.Characterization of formaldehyde exposure resulting from the use of four professional hair straightening products
Pierce JS, Abelmann A, Spicer LJ, et al. · Journal of Occupational and Environmental Hygiene 8(11):686-699 · 2011 · doi:10.1080/15459624.2011.626259
Bazı profesyonel keratin düzleştirme ürünleri uygulanırken ortam havasındaki formaldehit düzeyinin mesleki sınır değerleri aşabildiğini ölçmüştür.
- 4.Penetration of different molecular weight hydrolysed keratins into hair fibres and their effects on the physical properties of textured hair
Malinauskyte E, Shrestha R, Cornwell PA, et al. · International Journal of Cosmetic Science 43(1):26-37 · 2021 · doi:10.1111/ics.12663
Düşük molekül ağırlıklı hidrolize keratinin kıvırcık saç teline nüfuz edebildiğini ve telin bazı fiziksel özelliklerini iyileştirdiğini göstermiştir.
- 5.Hair shaft damage from heat and drying time of hair dryer
Lee Y, Kim YD, Hyun HJ, Pi LQ, Jin X, Lee WS · Annals of Dermatology 23(4):455-462 · 2011 · doi:10.5021/ad.2011.23.4.455
Saç kurutma makinesini saça çok yakın ve yüksek ısıda kullanmanın kütikül hasarını artırdığını; yaklaşık 15 cm mesafeden ve sürekli hareketle kurutmanın hasarı belirgin biçimde azalttığını göstermiştir.
- 6.Oxidative stress in ageing of hair
Trüeb RM · International Journal of Trichology 1(1):6-14 · 2009 · doi:10.4103/0974-7753.51923
Oksidatif stresin; güneş ışığı ve çevresel etkenlerle birlikte saç telinin ve kıl kökünün yaşlanmasında rol oynadığını derler.
- 7.Hair cosmetics: an overview
Gavazzoni Dias MF · International Journal of Trichology 7(1):2-15 · 2015 · doi:10.4103/0974-7753.153450
Şampuan, saç kremi, boya ve düzleştirici gibi saç kozmetiklerinin içeriklerini ve saç teline etkilerini dermatolojik açıdan özetleyen kapsamlı bir derlemedir.
